Suszec

Suszec

 

Powierzchnia 37 km2, 4.152 mieszkańców. Wioska, licząca u zarania dwadzieścia kilka "siodłoczych" gospodarstw, powstała u schyłku XIII w. w ramach osadnictwa według wzorów niemieckiego prawa kolonizacyjnego. Jednocześnie z jej utworzeniem powstał kościół parafialny. W całym okresie feudalnym była własnością panów pszczyńskich. W wiekach XVIII - XIX istniała tu gorzelnia i browar, które już w XVIII stuleciu używały węgla kamiennego. Do połowy XIX w. w południowej części wsi znajdowała się duża książęca owczarnia. Od drugiej połowy XVIII do pocz. XX w. na przysiółku Sikowiec funkcjonowała rozległa cegielnia. Z tutejszej cegły wymurowane są najstarsze obiekty w okolicy.

Znaczenie wsi wzrosło, gdy w 1938 roku przeprowadzono przez nią linię kolejową Żory - Pszczyna oraz gdy na jej zachodnim obrzeżu otwarto w 1983 roku kopalnię węgla kamiennego "Krupiński". Daje ona zatrudnienie setkom osób z terenu Gminy. Niestety, na skutek jej działania Suszec ponosi również straty spowodowane szkodami górniczymi.
W południowej podleśnej części wsi, nad sięgającym czasów średniowiecza dużym stawem Godziek, istnieje atrakcyjny ośrodek weekendowej rekreacji o nazwie "Gwaruś". Na przeciwległym krańcu Suszca, na tzw. Podlesiu, rodzina Szenderów posiada interesujące zbiory dawnych narzędzi wiejskich. We wsi istnieje Gminny Ośrodek Kultury. Spośród zabytków wymienić należy kościół farny, plebanię, budynek XVIII - wiecznego browaru, liczne krzyże i kapliczki przydrożne.

Współczesny obraz wsi

Kod pocztowy: 43-267 Suszec

Liczba mieszkańców: 4.300 (stan na 31.12.2010 r.). Dla porównania: 1933 r. - 1434 mieszkańców (katolików 1337, ewangelików 97)

Powierzchnia wsi: 3707 ha, z tego 1075 ha użytków rolnych, z czego pod pługiem 570 ha. Dla porównania: 1933 r. – 894 ha pod pługiem.

Liczba budynków mieszkalnych: w sołectwie 638 domów, na osiedlu 8 bloków wielomieszkaniowych.

 

 

SOŁTYS: Grzegorz Dera, tel. 723 440 449

Rada Sołecka:

  1. Paweł Lala
  2. Wojciech Gąsior
  3. Grzegorz Bodziuch
  4. Stanisław Malcharek
  5. Dominik Kwoka
  6. Rufin Staniek

 

 

Instytucje i organizacje szczebla wiejskiego oraz gminnego z siedzibą w Suszcu:

 

Przedszkole, ul. św. Jana 70, tel 212- 42-11

 Placówka liczy 5 oddziałów: 3 oddz. sześciolatków, 1 oddz. pięciolatków, jeden oddz. trzy- i czterolatków. Swoją opieką obejmuje 112  dzieci. Zatrudnia się 8 pracowników pedagogicznych i 8 osób obsługi. Od 2001 r.  istnieje sala gimnastyczna wyposażona w podstawowy sprzęt. Przy budynku jest ogród z placem do zabaw. Zajęcia trwają od 630 do 1630 . Dyrektorką placówki jest Róża Dubiel.

 

Szkoła Podstawowa, im. Janusza Korczaka, ul. Szkolna 130, tel. 212 – 42-19

Placówka, jak wszystkie tego rodzaju w kraju, jest sześcioklasowa. W 16 oddziałach naukę pobiera 400 uczniów. Pracuje w niej 31 pedagogów ( w tym 25 pełnozatrudnionych) oraz 6 osób personelu pomocniczego. W październiku 2003 r. uzyskano certyfikat „SZKOŁA Z KLASĄ”. Dyrektorką jest Aneta Hanak.

 

Gimnazjum, ul. Szkolna 130, tel. 212 – 42-10

Tutejsze trzyklasowe gimnazjum skupia absolwentów szkół podstawowych z Suszca i Rudziczki. Posiada 10 oddziałów, w których naukę pobiera 268 uczniów. Grono pedagogiczne liczy 20, zaś personel pomocniczy 4 osoby. Dyrektorem placówki jest Renata Zając.

W X Przeglądzie Piosenki Dziecięcej „Śląskie śpiewanie” 16 V 2003 r. gimnazjalny chór Parole Melodiche pod dyrekcją Alicji Pastuszka – Koczar zdobył pierwsze miejsce, na festiwalu w Ołomuńcu.

 

Gminny Ośrodek Kultury, ul. Ogrodowa 22, tel/fax 212 – 44-91

W ramach Gminnego Ośrodka Kultury działają:

a/Dom Kultury w Suszcu,

b/ Remizo-Świetlice w Kryrach, Mizerowie, Rudziczce,

c/ filie Gminnej Biblioteki Publicznej w  Kryrach, Mizerowie, Radostowicach i Rudziczce,

d/ Ośrodek Rekreacyjny „Gwaruś”.

Ta ostatnia, ze względu na różnorodność stosowanych form, plasuje się aktualnie w swojej dziedzinie na pierwszym miejscu w powiecie.

Dyrektorem GOK-u jest Agata Lisowicz-Wala.

 

Gminna Biblioteka Publiczna, ul. Ogrodowa 22, tel/fax 212 – 44-91

Została wyodrębniona ze struktur Gminnego Ośrodka Kultury w Suszcu w roku 2008.

Dyrektorem Biblioteki jest Gabriela Folek

  

Parafie

Od sierpnia 2006 r. proboszczem suszeckiej parafii katolickiej jest ks. Krzysztof Winkler. Poprzednim proboszczem w latach 1993 - 2006 był ks. Jerzy Ko­lon ur. 28 marca 1940 r. w Brzęczkowicach k. Mysłowic. Święcenia kapłańskie uzyskał 14 VI 1964 r. Był proboszczem w  Paniowach (1976 – 1982), a następnie w nowo erygowanej parafii pw. MB Częstochowskiej w Knurowie (1982 – 1993). Pełnił też obowiązki dziekana w dekanacie knurowskim. Ksiądz Kolon przeszedł już na emeryturę, pozostał jednak w Suszcu i wspomaga w pracy duszpasterskiej księdza proboszcza Winklera.

Parafia liczy około 3400 wiernych, z czego ponad 900 na przykopalnianym osiedlu.

Probostwo: ul. św. Jana 55, tel.212 -43-12

 

Mieszkańcy wyznania ewangelickiego od XVIII w. należą do parafii w Pszczynie, gdzie proboszczem jest ks. Jan Badura (ur. 21 VIII 1950 r, ordynowany16 X 1977).

Adres probostwa: 43-200 Pszczyna, ul. Bogedaina 9, tel/fax 210 -33-92

 

Służba zdrowia

W 2003 r. gminna służba zdrowia uległa prywatyzacji. Z dniem 1.03.2003 r. powstał

1/ Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „Remedium”, który dzierżawi od Gminy pomieszczenia dawnego GZOZ. Do wymienionego NZOZ-u należy także Punkt Lekarski w Kobielicach mieszczący się w budynku dawnej szkoły ewangelickiej na pograniczu Kobielic i Radostowic. Do REMEDIUM od 1.08.2003 r. należy także Ośrodek Zdrowia w Studzionce leżący na terenie Gminy Pszczyna.

Adres: Suszec ul. Wyzwolenia 4, tel. 212- 4418

2/ Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Spółka Partnerska Lekarzy w Suszcu, ul. Piaskowa 35. Dzierżawi pomieszczenia w budynku dawnej przychodni górniczej, dziś własności starostwa powiatowego w Pszczynie.

Adres: Suszec, ul. Piaskowa, tel. 448 - 8751

3/ Gabinet dentystyczny: lek. stom. J. Pitala – Gumińska.

 

Bank, ul. św. Jana 23, tel. 212 – 43-17

W końcu lat czterdziestych ubiegłego stulecia powstała w Pszczynie Gminna Kasa Spółdzielcza. W Suszcu przy Gminnej Spółdzielni Samopomocy Chłopskiej (handel i skup), utworzono w 1953 r. punkt kasowy, zaś po trzech latach Kasę Spółdzielczą. Były to filie Gminnej Kasy Spółdzielczej w Pszczynie. Samodzielna Kasa Spółdzielcza w Suszcu (zwana też SOP-em) powstała w 1960 r. W 1975 r. przekształciła się ona w Samodzielny Bank Spółdzielczy w Suszcu.

W 1977 r. zlikwidowano Gminę Suszec, a jej teren włączono do miasta Żory. W konsekwencji tego swoją samodzielność utracił również suszecki BS, stając się Oddziałem Banku Spółdzielczego w Żorach. Stan ten utrzymał się do dziś. Suszecką placówką kieruje Grażyna Malcharek.

Gminna Kasa Spółdzielcza i BS głównie obsługiwały Gminną Spółdzielnię i mieszkańców Gminy. Przez wiele lat kierował nimi Ryszard Prządka, który w 2003 r. odszedł na emeryturę ze stanowiska dyrektora BS w Żorach.

Na zakończenie warto dodać, że od 1969 r. suszecki BS posiada własny budynek, w 2001 r. rozbudowany i unowocześniony.

 

Policja, ul. Lipowa 3, tel. 212 – 40-14

W okresie po drugiej wojnie istniał w Suszcu posterunek Milicji Obywatelskiej. Dnia l października 1992 r. przekształcono go w posterunek policji. W roku 2000 władze Gminy w połowie partycypowały w kosztach zakupu samochodu policyjnego. Od października 1999 r. nastąpiło obniżenia stopnia organizacyjnego placówki do rangi Rewiru Dzielnicowych. Nie jest ona całodobowa. Pracuje w niej 3 policjantów.

 

 

Na terenie wsi istnieje dziś kilkanaście punktów handlowych, a do największych należy skład materiałów budowlanych „CBS” oraz pawilon z artykułami spożywczymi „Bobi – Sam”.

 

Koło Emerytów i Rencistów

Koło powstało 12 III 1986 r., a jego pierwszym prezesem był Szczepan Czech, sekretarzem Maria Kristof, skarbnikiem Józef Krzysteczko. Obecnie skupia 387 członków z Suszca, Kryr, Rudziczki, Mizerowa (stan XII 2003 r.). W latach 1993 - 2006 prezesem koła był Alfred Kotas. Obecnie funkcję tę pełni Józef Kołodziejczyk. W ramach działalności urządza się wycieczki, turnusy wczasowe i lecznicze krajowe oraz zagraniczne, organizuje się spotkania plenerowe i biesiady, zawody wędkarskie. Przy Kole od 1995 r. działa chór „Pogodna Jesień”, którego członkowie w liczbie ok. 30 osób zbierają się na próby raz w tygodniu. Aktualnie dyryguje nim Barbara Garus. Ponadto od  2002 r. istnieje dziesięcioosobowy zespół muzyczny „Harmonia”, któremu przewodzą Renata Niesporek i Irena Czembor. Oba zespoły z powodzeniem reprezentują tutejsze Koło na różnych przeglądach i imprezach. Chór w roku 2001 nagrał płytę z piosenkami ludowymi umieszczonymi w śpiewnikach folklorysty Mariana Cieśli.

Suszeckie Koło znane jest z prężności i należy do najaktywniejszych w regionie.

 

Koło Gospodyń Wiejskich

Powstało w maju 1959 r. i ściśle współpracowało z kółkiem rolniczym. Pierwszą przewodniczącą była Klara Paszek. Jej następczynią w 1961 r. została Matylda Czader. Koło w tamtych latach liczyło ok. 150 członkiń. Prowadzono kursy szycia, gotowania, sporządzania przetworów, sprzedawano sprowadzane z wylęgarni kurczęta (nowość). Przy czynnej pomocy agronoma gminnego, Ryszarda Dulemby, rozprowadzano owocowe i ozdobne krzewy, propagowano uprawę nie znanych dotąd warzyw, urządzano konkursy na najładniejsze ogrody, obory etc.

Poczet sztandarowy w strojach śląskich uczestniczy we wszystkich lokalnych uroczystościach. Członkinie aktywnie włączają się w organizowanie dożynek. W 2003 r. ich dożynkowy  wieniec zdobył trzecie miejsce w konkursie wojewódzkim. 

W 1991 r. przewodniczącą KGW została Dorota Chmiel. Od 2009 r. Zarząd tworzą: Gabriela Florczak   - przewodnicząca, Regina Kumor – zastępczyni, Joanna Szendera – sekretarz, Maria Żur – skarbnik. Aktualnie suszeckie KGW liczy ok. 40 osób.

 

Koło Związku Górnośląskiego

Powstało w 1989 r. a pierwszym jego prezesem był Grzegorz Witosza. Obecnie funkcję tę pełni Wojciech Lala. Koło liczy ok. 60 członków. Należy do najprężniejszych w regionie. Zajmuje się badaniem i propagowaniem kultury oraz dziejów śląskich. Organizuje z udziałem naukowców sesje naukowe, których pokłosiem są m.in. wydawnictwa zwarte. Przy kole działa szeroko znane amatorskie koło teatralne, w którym aktywnie udzielają się Anna Kine oraz autor scenariuszy Bogusław Musiolik.

 

Ochotnicza Straż Pożarna

Historia tutejszej Straży sięga  roku 1908, kiedy to na terenie Suszca powstała Straż Obo­wiązkowa. Mówi o tym wpis w „Księdze Parafialnej". W 1911 r. powstała Ochotnicza Straż Pożarna, której założycielami byli: Karol Gardawski oraz Paweł Urbanek. Obecnie Suszecka OSP liczy 60 druhów. Istnieje także młodzieżowa i kobieca drużyna. Suszecka Ochotnicza Straż Pożarna wyróżnia się osiągnięciami w gminie i powiecie. Prezesem jest Jan Koch, wiceprezes Eugeniusz Polczyk, naczelnikiem Krzysztof Krent, sekretarzem Adam Beer, skarbnikiem Grzegorz Pisarek. Jednostka posiada wóz gaśniczy Star.

 

Koło Pszczelarzy

Tutejsze koło istnieje od 1976 r. Pierwszym jego prezesem był Joachim Czembor z Branicy. Po jego śmierci (12. 08. 1982) prowadził je Franciszek Czech, sekretarzem był Józef Puchałka, skarbnikiem Roman Marcisz. W 1982 r. liczyło 47 członków, którzy posiadali 257 rodzin pszczelich.

Funkcję prezesa od 2000 r. pełni Józef Kołodziejczyk. Zastępcą jest Józef Klimek z Kryr, sekretarzem Paweł Dźwigoł, natomiast skarbnikiem Tadeusz Paszek. Aktualnie Koło liczy 25 członków. Wśród nich jest zawodowy pszczelarz Piotr Gronczewski, właściciel ok.

250 rodzin pszczelich. Produkty jego pasieki (miód, maści z jadem pszczelim, maści z propolisem itp.) posiadają certyfikat Unii Europejskiej. Obecnie członkowie koła w sumie mają 520 rodzin pszczelich.

Pszczelarze tutejszego Koła wspomagają Dom Opieki Społecznej w Jaśkowicach. W br. przekazali tej placówce 20 kg miodu oraz zebraną odzież.

30 listopada 2003 r. w czasie uroczystej Mszy św. ks. prob. Jerzy Kolon poświęcił sztandar Koła.

 

Koło Wędkarskie

Koło Wędkarskie nr 114 w Suszcu powstało  w 1984 r. Jego pierwszym prezesem był Władysław Trawiński, po nim Tadeusz Lipka, następnie Piotr Puchałka. Obecnie funkcję tę pełni Edmund Mrówczyński. Działalność koła skupia się przy ośrodku rekreacyjnym „Gwaruś”. Jan Żur, mistrz rybactwa stawowego czuwa nad stanem zarybienia tutejszego wielohektarowego stawu. Między innymi hoduje się w nim karpie, leszcze, płocie, karasie i tołpygi. W 1998 r. złowiono tu karpia o rekordowej wadze 11 kg, zaś w 1999 suma o długości 1,1 m. O czystości stawu świadczy występowanie w nim raków.

Koło organizuje lokalne i ponadlokalne zawody wędkarskie. Najczęściej złowionymi rybami są karpie i płocie.

 

Hodowcy gołębi pocztowych

Hodowla gołębi pocztowych ma na Śląsku długą tradycję. W Suszcu istnieje VI Sekcja żorskiego Oddziału Związku Hodowców Gołębi Pocztowych. Przewodzi jej Antoni Bartecki. Zapalonym amatorem hodowli tych pięknych ptaków jest również miejscowy proboszcz, ks. J. Kolon. Z jego inicjatywy hodowcy z bliższej i dalszej okolicy raz w roku zbierają się w Suszcu. Po Mszy św. udają się do miejscowego Gminnego Ośrodka Kultury, by tu na przyjacielskiej biesiadzie podzielić się doświadczeniem i posłuchać branżowych nowości.

 

Zabytki 

Aktualnie w rejestrze zabytków znajduje się kilka suszeckich obiektów nieruchomych (A) oraz ruchomych (B). Do grupy pierwszej należy suszecka plebania (lp. rejestru A/531/65) oraz zespół zabudowań folwarcznych, tzn. budynek XVIII – wiecznego browaru oraz zarządcówka (lp. rejestru A/525/65). Z kolei grupę „B” stanowią: frontowy oraz tylny portal plebanii wraz z rzeźbami (poz. B/328/72) oraz 6 barokowych lichtarzy cynowych z przełomu XVIII i XIX w. zapisanych w 1972 r. pod poz. B/329/72. Powyższe podlegają ścisłej ochronie konserwatorskiej.

Prócz tego na terenie wsi istnieją dalsze obiekty, które należy ochraniać, chociaż nie umieszczono ich dotąd w oficjalnym rejestrze zabytków. Są to przede wszystkim przydrożne krzyże kamienne oraz figura św. Jana Nepomucena, a ponadto kapliczka przy stawie na Sikowcu wraz z jej wyposażeniem. Dochodzi do tego śródleśny posąg z 1807 r. przy drodze Branica – Kobiór zwany „Maryjką”. Przed kilku laty został on wraz z otoczeniem odnowiony przez suszeckie koło Związku Górnośląskiego.

 

Zbiory rodziny Szenderów

W Suszcu, na tzw. Podlesiu, mieszka rodzina Szenderów, prowadząca szkółkę drzew i krzewów ozdobnych.

Senior rodu, Fryderyk (ur. 1937 r.), z wykształcenia jest agronomem. Interesuje się historią, a nade wszystko kulturą materialną wsi śląskiej. Nic więc dziwnego, że od wielu lat zbiera różne przedmioty stanowiące ongiś wyposażenie chłopskich chałup, warsztatów rzemieślniczych, jak również dawne narzędzia i sprzęt rolniczy. O ile przed laty dziwiono się temu rzekomemu dziwactwu, dziś jego hobby znajduje powszechną akceptację i podziw. A eksponatów uzbierało się co niemiara i ciągle ich przybywa. Przybywa też wycieczkowiczów złaknionych widoku tych eksponatów. Bywają i goście spoza Polski, o czym świadczą wpisy do księgi pamiątkowej. Po dalszym fachowym skatalogowaniu, opracowaniu i opisaniu, zbiory stanowić będą wspaniałą ekspozycję muzealną, rozmieszczoną w budynku, którego budowę co właśnie rozpoczęto.

Tę wielce pożyteczną pasję Fryderyka wspiera żona Maria, jak również syn Waldemar oraz jego żona Katarzyna.

 

 

Sprawy  gospodarcze

Najważniejsze zakłady i przedsiębiorstwa działające na tere­nie Suszca:

- Kopalnia Węgla Kamiennego „KRUPIŃSKI".

- Zakład Przetwórstwa Warzywnego „SEKMAR",

- Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o.

- Zakład Produkcyjny „BOLAMPEKS",

 - CBS – sprzedaż materiałów budowlanych

 - Stacja Paliw „PETRUS",

- Bank Spółdzielczy Żory 0/Suszec,

- Spółdzielnia Rolniczo-Handlowa (dawna GS)

Ponadto we wsi znajduje się 27 placówek hand­lowych, 12 warsztatów samochodowych i elektro­mechanicznych, 9 warsztatów ślusarskich, usługi murarskie oferuje 12 osób, usługi stolarskie 6 za­kładów, jest l piekarnia, 2 zakłady fryzjerskie, 7 zakładów krawieckich, l tartak, l smażalnia ryb, 2 rzeźnie, 2 kawiarnie, l bar. Usługi transportowe świadczy 19 przedsiębiorstw.

 

Tekst Zygmunt J. Orlik